Volle spreekuren, toenemende complexiteit, en daarna nog verslaglegging, formulieren, brieven en verantwoording. Administratieve lasten zijn al jaren een van de hardnekkigste frustraties voor zorgverleners. Deze handelingen vragen tijd en aandacht in een werkdag die toch al vol zit, en zetten onder druk waar goede zorg om draait: luisteren, doorvragen en echt contact maken. Dit verklaart waarom ambient listening een van de snelst geadopteerde toepassingen van generatieve AI in de zorg. Welmoet Westendorp, Head of Medical Operations Nederland: "Met die technologie zitten zorgverleners weer met een andere focus en concentratie bij hun patiënt."
Westendorp weet uit eigen ervaring waar de zorg tegenaan loopt: ze werkte zelf drieënhalf jaar als arts, in de (plastische) chirurgie. "Voor mij was de reden om de kliniek te verlaten niet zozeer dat mijn rol of werkomgeving me niet beviel. Maar omdat ik actief wilde bijdragen aan toekomstbestendige zorg op systeemniveau. Als arts heb je daar weinig ruimte voor. Daarom heb ik de stap gemaakt van zorg verlenen naar zorg vernieuwen. Daar gaat mijn hart sneller van kloppen. Dat ik het Nederlandse zorgstelsel van binnenuit ken, helpt om de brug te slaan tussen de dagelijkse zorgpraktijk en innovatie."
Verzilveren van impact vraagt om meer dan technologie
De urgentie om te innoveren is groot: personeelstekorten, dubbele vergrijzing, de stijgende zorgvraag en de toenemende complexiteit daarvan trekken een zware wissel op zorgverleners. De behoefte aan verlichting is groot en niemand twijfelt eraan dat technologieën zoals AI een belangrijke sleutel vormen tot de oplossing. Desondanks blijft brede, duurzame implementatie van digitale vernieuwing nog achter in de zorg. "Pas eind 2024 is met het Faexit-project de laatste fax uitgezwaaid", zegt Westendorp. "Dat is veelzeggend."
Ze benadrukt dat dit geen onwil is van de sector maar een systeemvraagstuk. "Om de impact van innovaties echt te verzilveren, is het belangrijk dat ook het zorgproces/de patiëntreis, de manier waarop informatie wordt vastgelegd, de koppeling tussen systemen, de technische infrastructuur en de afspraken over governance en samenwerking hierop zijn ingericht. Zodra één laag niet goed aansluit, komt de hele vernieuwing moeizaam van de grond. Nictiz onderscheidt vijf lagen van interoperabiliteit en de randvoorwaardelijke wet- en regelgeving en beveiliging. In de zorg lopen we er vaak tegenaan dat afspraken op elk van die 5 niveaus nodig zijn voor het ontstaan van interoperabiliteit, waardoor het toch nog niet op grote schaal gebeurt. Neem het uitwisselen van radiologiebeelden. Dit is gerealiseerd aan de hand van zorginformatie- en terminologiestandaarden, identificatie & authenticatie, AVG-proof verbindingen, afsprakenstelsels en passende werkprocessen. Er komt meer bij kijken dan alleen het technisch vraagstuk."
Verlichting op één herkenbaar punt
Dit betekent niet dat zorgorganisaties moeten wachten tot het hele systeem klopt. "AI-toepassingen die een concrete taak versnellen of verbeteren, of één heel herkenbaar knelpunt aanpakken, kunnen nu al verschil maken. Denk aan beeldanalyse in de diagnostiek, slimme ondersteuning bij triage of tools die de administratieve lasten terugdringen." Op dat laatste domein beweegt Noteless zich. Het bedrijf richt zich op een deel van het werk dat eerstelijnszorgverleners zoals huisartsen, POH's en psychologen dagelijks veel tijd kost: de verslaglegging rond het consult. Plus alle documenten, formulieren en vervolgcommunicatie die daaruit voortkomen. "Het uitgangspunt is dat je vooral moet kunnen luisteren en vragen stellen, zonder afgeleid te worden door een laptop of administratie."
Meer dan dicteren
Noteless gebruikt AI om zorgverleners te ondersteunen bij medische documentatie. Tijdens een consult kan de zorgverlener het systeem activeren waarna spraak realtime wordt omgezet naar tekst en verwerkt tot een gestructureerd conceptverslag of andere rapportage. Westendorp: "De term spraakgestuurd rapporteren gebruik ik liever niet; die doet te veel denken aan ouderwets dicteren. Dat is te smal. Ambient listening is juist in staat om een gesprek om te zetten naar een gestructureerd conceptverslag."
De oplossing van Noteless zet spraak om in tekst, en dit transcript vormt vervolgens de basis voor allerlei vormen van output. Van medische notities en intakeverslagen tot brieven voor een zorgpartner of een handige samenvatting voor de patiënt. "Dit kunnen zorgverleners helemaal op maat instellen, naar hun eigen professionele standaarden en stijlvoorkeuren. En we sluiten de tool steeds beter aan op de wensen van gebruikers: bij de laatste update hebben we bijvoorbeeld de AI-assistent geïntegreerd, zodat zorgverleners in nog minder clicks de concepttekst krijgen die ze nodig hebben. Daarnaast kunnen ze nu met één druk op de knop allerlei gestandaardiseerde documenten door Noteless laten invullen."
Steeds dichter op het werkproces
Ondertussen werkt Noteless aan verdere integraties met huisartsinformatiesystemen (HIS) en EPD's. "We willen onze stand-alone oplossing steeds meer verbinden met de systemen waar zorgverleners al in werken. En op die manier bijdragen aan de oplossing voor het systeemvraagstuk. Daar hebben we andere partijen voor nodig; het is belangrijk om op de weg naar toekomstbestendige zorg samen op te trekken. Ons partnerschap met HIS-leverancier HealthConnected is hierin een mooie stap." Vanzelfsprekend staan ook bij die integraties veiligheid en betrouwbaarheid voorop. Noteless is ontwikkeld als medisch hulpmiddel voor klinische documentatie en is momenteel CE gemarkeerd als medical device. "Onze software voldoet dan ook aan de MDR-wetgeving voor klasse 1 - onlangs zijn we, voor functionaliteiten die verder gaan dan documentatieondersteuning gestart met het traject voor MDR-klasse IIa."
Waar wachten we nog op?
Zo wordt de drempel om AI-oplossingen zoals die van Noteless te gaan gebruiken, steeds lager. De administratieve nood is hoog, de technologie is beschikbaar, de ervaringen zijn positief en de inbedding in het zorgsysteem wordt steeds beter. "Wat zijn voor zorgverleners de belangrijkste redenen om af te wachten?", vraagt Westendorp zich hardop af. "We hebben veel contact met de gebruikers van Noteless. Dat zijn enthousiaste ambassadeurs met wie we veel samen optrekken om de tool door te ontwikkelen. Maar ik ben juist ook benieuwd naar zorgverleners die nog niet zijn begonnen. Daarvoor zie ik het Nationaal Congres AI in de zorg als mooie gelegenheid om aan ze voor te leggen: waarom test je nog niet met een aanbieder? Wat houdt je tegen? Juist die informatie kan helpen om onze toepassing nog beter te laten aansluiten op wat zorgverleners nodig hebben om de stap wél te zetten en het verschil te ervaren."
